<\/p>\n
Gjeniu i kombit Mid’hat Frash\u00ebri, ishte i biri i Abdyl be Frash\u00ebrit. Lindi m\u00eb 25 mars 1880 n\u00eb Janin\u00eb, n\u00eb koh\u00ebn kur t\u00ebr\u00eb populli shqiptar, n\u00eb trojet e veta etnike, prej veriut t\u00eb Kosov\u00ebs deri n\u00eb jug t\u00eb Cam\u00ebris\u00eb, ishte trazuar p\u00ebr t\u00eb mbrojtur t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb Etnike dhe p\u00ebr t\u00eb krijuar shtetin autonom, n\u00eb t\u00eb cilin do t\u00eb p\u00ebrfshiheshin kat\u00ebr vilajetet e banuara kryesisht me shqiptar\u00eb: Vilajeti i Manastirit, Vilajeti i Janin\u00ebs, Vilajeti i Shkodr\u00ebs dhe Vilajeti i Kosov\u00ebs.
\nAbdyl Frash\u00ebri, veprimtar i shquar i Lidhjes s\u00eb Prizrenit, pas shtypjes s\u00eb saj me gjak, n\u00eb vitin 1881, fillimisht u d\u00ebnua me burgim t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm. Pas disa viteve burg do t\u00eb amnistohet nga Sulltani. Vdiq me 1892, nga pasojat e burgut. Pas vdekjes s\u00eb Abdylit, i biri i tij, Mid’hati, mbeti n\u00eb p\u00ebrkujdesjen dhe edukimin e xhaxhallar\u00ebve, Naim dhe Sami be Frashrit. Duke u rritur dhe edukuar pran\u00eb tyre, Mid’hati brumoset me guximin e Abdylit, frym\u00ebzohet me ndjenjat e Naimit dhe stoliset me dijen e Samiut.
\n![\"Mid'hat](\"http:\/\/www.ballikombit.org\/images\/stories\/mithat_frasheri.jpg\" "\\"Mid'hat")
\u00a0M\u00ebsimet e para Mid’hat Frash\u00ebri i mori n\u00eb shkoll\u00ebn Sulltanie n\u00eb Gallata Saraj t\u00eb Stambollit. I vazhdoi ato te nj\u00eb hoxh\u00eb i ditur, pastaj te nj\u00eb profesor i d\u00ebgjuar grek, p\u00ebr t’i thelluar e zgjeruar m\u00eb von\u00eb n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb fret\u00ebrve katolik\u00eb. Nga mosha 12-13 vje\u00e7are, u dha pas disiplinave shkencore t\u00eb historis\u00eb s\u00eb koh\u00ebs s\u00eb vjet\u00ebr, gjeografis\u00eb, aritmetik\u00ebs, gramatik\u00ebs, si dhe m\u00ebsimit t\u00eb gjuh\u00ebve t\u00eb huaja. P\u00ebrve\u00e7 turqishtes, arriti t’i m\u00ebsoj\u00eb me leht\u00ebsi edhe disa gjuh\u00eb t\u00eb tjera si: persishten, greqishten e vjet\u00ebr, fr\u00ebngjishten, m\u00eb von\u00eb gjermanishten, italishten dhe anglishten.<\/p>\n
Aft\u00ebsit\u00eb krijuese intelektuale t\u00eb Mid’hat Frash\u00ebrit u manifestuan shum\u00eb her\u00ebt. K\u00ebshtu, q\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 16-vje\u00e7are krijoi em\u00ebr gati n\u00eb t\u00eb gjitha klubet shqiptare dhe mbajti korrespondenc\u00eb me personalitete t\u00eb njohura intelektuale t\u00eb shoq\u00ebrive shqiptare t\u00eb koh\u00ebs, si me ato t\u00eb Turqis\u00eb, Rumanis\u00eb, Bullgaris\u00eb, Egjiptit, Italis\u00eb etj. N\u00eb letr\u00ebn e dat\u00ebs 14 n\u00ebntor 1896, d\u00ebrguar dr. Ibrahim Temos, Mid’hat Frash\u00ebri nd\u00ebr t\u00eb tjera shkruante: “N\u00eb k\u00ebt\u00eb breg ku ndodhemi sot, na \u00ebsht\u00eb prer\u00eb t\u00eb dalim me pushk\u00eb n\u00eb dor\u00eb, sot p\u00ebr sot. Por, n\u00eb vend t\u00eb arm\u00ebs, t\u00eb marrim pend\u00ebn, e n\u00eb vend t\u00eb gjakut t\u00eb derdhim myreqepin” – ngjyr\u00ebn. (7)
\nN\u00eb mosh\u00ebn shtat\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7are, Mid’hati botoi esen\u00eb “BETIMI” – thirrje rinis\u00eb shqiptare p\u00ebr bashkim dhe \u00e7lirim komb\u00ebtar: “Zgjohuni t\u00eb ri nga gjumi! Jemi buz\u00eb varrit. S’duhet ma t\u00eb rrim n\u00eb zgjedh\u00ebn e pushtuesve turq, ata jan\u00eb rrac\u00ea mongole, ne rrac\u00eb pellazge, me nj\u00eb histori dhe qytet\u00ebrim t\u00eb vjet\u00ebr”. Mid’hat Frash\u00ebri m\u00eb tutje k\u00ebrkon autonomi, si hap i par\u00eb i pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb kufijt\u00eb etnik\u00eb. (8).\u00a0 K\u00ebso kohe, me pseudonimin Lumo Sk\u00ebndo, filloi bashk\u00ebpunimin me revist\u00ebn “ALBANIA” t\u00eb Faik Konic\u00ebs n\u00eb Bruksel, kurse nga mosha tet\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7are filloi bashk\u00ebpunimin me revist\u00ebn e “KALENDARIT KOMBIAR” t\u00eb Kristo Luarasit n\u00eb Sofje dhe, n\u00eb vijim\u00ebsi, do t\u00eb b\u00ebhet kurrizi i tij. Cdo num\u00ebr i saj, p\u00ebr koh\u00ebn ka qen\u00eb nj\u00eb enciklopedi e v\u00ebrtet\u00eb e jet\u00ebs dhe kultur\u00ebs shqiptare. M\u00eb 1901, Mid’hati botoi librin “Naim Frash\u00ebri”, t\u00eb n\u00ebnshkruar me pseudonimin Mali Kokojka dhe filloi bashk\u00ebpunimin me gazet\u00ebn “La Nazione Albanese” t\u00eb arb\u00ebresh\u00ebve t\u00eb Italis\u00eb me nj\u00eb shkrim p\u00ebr Lidhjen Shqiptare t\u00eb Prizrenit dhe r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e Abdyl Frash\u00ebrit n\u00eb k\u00ebt\u00eb. M\u00eb 1902 Mid’hatin e quajt\u00ebn pend\u00eb maje mpreht\u00eb shkrimet: “Deri kur n\u00eb gjum\u00eb, kur grek\u00ebt, serb\u00ebt, bullgar\u00ebt dhe rumun\u00ebt po fitojn\u00eb t\u00eb drejtat komb\u00ebtare”, “Cilat jan\u00eb rreziqet tona”, “Po humbasim”, “T\u00eb hapim syt\u00eb”, “Ku vejm\u00eb”, “C’duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb shqiptar\u00ebt” etj.
\nN\u00eb vitin 1905, Mid’hat Frash\u00ebri nga Stambolli vjen n\u00eb Selanik, n\u00eb detyr\u00ebn e drejtorit t\u00eb pun\u00ebve politike t\u00eb Vilajetit. Me ardhjen e tij n\u00eb k\u00ebt\u00eb mes u b\u00eb z\u00eb i nd\u00ebrgjegjes shqiptare t\u00eb k\u00ebtij qyteti. “Duhet t\u00eb flasim dhe t\u00eb shkruajm\u00eb shqip, se gjuha \u00ebsht\u00eb rrojtja a vdekja e kombit” – shkruante Ai (9) .
\nPas shpalljes s\u00eb Hyrjetit (Liris\u00eb) nga Turqit e rinj, m\u00eb 23 korrik 1908, Mid’hat Frash\u00ebri dhe kontribut t\u00eb \u00e7muesh\u00ebm, n\u00eb vij\u00eb institucionale legale, p\u00ebr rritjen e vet\u00ebdijes dhe nd\u00ebrgjegjes komb\u00ebtare n\u00eb mas\u00ebn e gjer\u00eb shqiptare, duke bashk\u00ebpunuar me shtypin shqip dhe klubet kulturore shqiptare. Pik\u00ebpamjet e ti, t\u00eb avancuara n\u00eb planin komb\u00ebtar, do t’i afirmoj\u00eb n\u00eb gazet\u00ebn “LIRIA”, t\u00eb cil\u00ebn filloi ta botonte n\u00eb Selanik, si organ i Klubit Shqiptar t\u00eb Selanikut, n\u00ebn drejtimin e tij, pran\u00eb t\u00eb cilit hapi nj\u00eb shkoll\u00eb shqipe.
\nMid’hati ishte nj\u00ebri nd\u00ebr organizuesit e Kongresit p\u00ebr Alfabetin e Gjuh\u00ebs Shqipe q\u00eb u mbajt n\u00eb Manastir, duke filluar prej 14 deri n\u00eb 22 n\u00ebntor t\u00eb vitit 1908. P\u00ebr shkak t\u00eb autoritetit q\u00eb g\u00ebzonte dhe kontributit q\u00eb kishte dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr kultur\u00ebn komb\u00ebtare, Mid’hat Frash\u00ebri do t\u00eb zgjidhet Kryetar i Kongresit, me n\u00ebnkryetar\u00eb: Luigj Gurakuqin e Gjerasim Qiriazin dhe Gjergj Fisht\u00ebn – kryetar t\u00eb Komisionit p\u00ebr alfabetin unik t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe (10).
\nVeprimtari i shquar, Mid’hat Frash\u00ebri mori iniciativ\u00ebn dhe p\u00ebrgatiti programin e Kongresit p\u00ebr Shkoll\u00ebn Shqipe, t\u00eb mbajtur n\u00eb Elbasan m\u00eb 2 shtator t\u00eb vitit 1909. Sipas vendimeve t\u00eb k\u00ebtij Kongresi, m\u00eb 1 dhjetor 1909, u hap Normalja e Elbasanit me drejtor Luigj Gurakuqin, ku m\u00ebsuan edhe shum\u00eb nx\u00ebn\u00ebs nga Kosova dhe Cam\u00ebria. N\u00eb vitin 1909, Lumo Sk\u00ebndo nxori revist\u00ebn “Dituria”, n\u00eb Selanik, me t\u00eb cil\u00ebn synoi nj\u00eb tribun\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjitha shtresat e lexuesve, p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebs, student\u00eb, intelektual\u00eb etj. Shkroi me nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb leht\u00eb dhe t\u00eb\u00a0 past\u00ebr dhe m\u00eb 1915 e botoi p\u00ebrmbledhjen “HI DHE SHPUZ\u00cb”, le krijime artistike n\u00eb proz\u00eb (12).
\nN\u00eb periudh\u00ebn e ngjarjeve tragjike p\u00ebr popullin shqiptar, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur aleat\u00ebt ballkanik\u00eb i koncentruan forcat ushtarake n\u00eb kufijt\u00eb me Shqip\u00ebrin\u00eb, p\u00ebr ta pushtuar dhe cop\u00ebtuar, Mid’hat Frash\u00ebri vendosi ta l\u00eb n\u00eb nj\u00eb an\u00eb veprimtarin\u00eb kulturore, p\u00ebr t’u ballafaquar me t\u00eb gjitha mund\u00ebsit\u00eb me armiqt\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb. Nuk arriti me koh\u00eb n\u00eb Kuvendin Shqiptar t\u00eb Shkupit, t\u00eb 14 tetorit 1912, t\u00eb Komitetit “P\u00ebshtimi”, mbajtur n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e Salih Gjuk\u00eb Dukagjinit, n\u00ebn udh\u00ebheqjen e Hasan Prishtin\u00ebs. Mid’hati n\u00eb Shkup do t\u00eb arrij\u00eb m\u00eb 16 tetor 1912, n\u00eb dit\u00ebn kur Serbia i kishte filluar sulmet n\u00eb kufirin e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Merdar – P\u00ebrpallac e Kumanov\u00eb. Ai do t\u00eb takohet n\u00eb pej\u00eb me Bedri Pejanin, Rexhep Mitrovic\u00ebn dhe Sali Gjuk\u00ebn, t\u00eb cil\u00ebt ishin t\u00eb autorizuar nga Kuvendi i Shkupit, t\u00eb mblidhnin n\u00ebnshkrimet e paris\u00eb s\u00eb vendit p\u00ebr shpalljen e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. (13). N\u00eb Kuvendin e Vlor\u00ebs, me rastin e shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, m\u00eb 28 n\u00ebntor 1912, Mid’hat Frash\u00ebri p\u00ebrfaq\u00ebsoi me legjitimitet disa nga qytetet e Kosov\u00ebs dhe m\u00eb 4 dhjetor 1912, mori postin e Ministrit t\u00eb Pun\u00ebve Botore n\u00eb Qeverin\u00eb e Ismail Qemalit, kurse m\u00eb 28 maj 1914, t\u00eb Ministrit t\u00eb Post-Telegrafeve dhe t\u00eb Pun\u00ebve Bot\u00ebrore n\u00eb Qeverin\u00eb e Turhan Pash\u00ebs n\u00ebn regjenc\u00ebn e Princ Vidit (14).
\nGjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore Mid’hat Frash\u00ebri jetoi dhe veproi n\u00eb Zvic\u00ebr, kryesisht n\u00eb Gjenev\u00eb dhe n\u00eb Lozan\u00eb, ku zhvilloi nj\u00eb aktivitet t\u00eb dendur publicistik, politik dhe diplomatik p\u00ebr sensibilizimin e \u00e7\u00ebshtjes shqiptare t\u00eb pazgjidhur n\u00eb opinion dhe n\u00eb qarqet diplomatike evropiane.(15). N\u00eb prag t\u00eb Konferenc\u00ebs s\u00eb Paqes n\u00eb Versaj\u00eb – Paris, n\u00eb fund t\u00eb vitit 1918, Mid’hati botoi mesazhin: “Nji er\u00eb e re p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb”, me t\u00eb cilin u sugjeronte fuqive vendimmarr\u00ebse q\u00eb \u00e7\u00ebshtjes shqiptare t’i kushtonin trajtim real, dhe padrejt\u00ebsit\u00eb q\u00eb shqiptar\u00ebve ua kishin b\u00ebr\u00eb Berlini (1878) dhe Londra (1913), t\u00eb korrigjoheshin p\u00ebrfundimisht n\u00eb Konferenc\u00ebn p\u00ebr Paqe n\u00eb Paris (16).
\nN\u00eb vitin 1919, Mid’hat Frash\u00ebri sh\u00ebnon kulmin e botimeve madhore, lidhur me sensibilizimin e problemit shqiptar. T\u00eb p\u00ebrmendim vet\u00ebm titujt e veprave n\u00eb gjuh\u00ebn fr\u00ebnge: “Rilindja shqiptare”, “P\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb”, “Shqiptar\u00eb e sllav\u00eb”, “Shqiptar\u00ebt e Epirit”, “Shqiptar\u00ebt nd\u00ebrmjet tyre dhe jasht\u00eb” dhe “Rivendikimet shqiptare”, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ka fokusuar tri pika m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, q\u00eb duhej t’i merrte parasysh Konferenca e Paqes n\u00eb Paris:
\n1. Rinjohja e Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, nj\u00eb pavar\u00ebsi e plot\u00eb, q\u00eb nuk lejon asnj\u00eb fuqi t\u00eb ket\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb n\u00eb pun\u00ebt e brendshme t\u00eb shtetit shqiptar.
\n2. Rregullimi i padrejt\u00ebsive q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb nga Kongresi i Berlinit (1878) dhe Konferenca e Londr\u00ebs (1913), dometh\u00ebn\u00eb rikthimi i trojeve t\u00eb banuara nga shqiptar\u00ebt dhe q\u00eb pak koh\u00eb m\u00eb par\u00eb u jan\u00eb aneksuar Greqis\u00eb, Serbis\u00eb dhe Malit t\u00eb Zi.
\n3. Shp\u00ebrblimin n\u00eb t\u00eb holla p\u00ebr fshatrat e djegura nga ushtrit\u00eb greke e serbe, si edhe d\u00ebmshp\u00ebrblimin p\u00ebr shkat\u00ebrrimet q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb ushtrit\u00eb e perandorive qendrore n\u00eb Shqip\u00ebri.(17).<\/p>\n
K\u00ebso kohe n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb londineze qeveria ishte e pastabilizuar, andaj n\u00eb Konferenc\u00ebn e Parisit do t\u00eb ia m\u00ebsyjn\u00eb disa delegacione t\u00eb pakoordinuara mir\u00eb. N\u00eb k\u00ebto rrethana, m\u00eb 30 tetor 1919, Mid’hat Frash\u00ebri do t’i drejtohet Konferenc\u00ebs me k\u00ebt\u00eb mesazh:
\n“Shqiptar\u00ebt mund t\u00eb b\u00ebhen nj\u00eb faktor rregulli dhe ekuilibri n\u00eb pjes\u00ebn juglindore t\u00eb Evrop\u00ebs, fal\u00eb inteligjenc\u00ebs dhe cil\u00ebsive t\u00eb tyre t\u00eb pun\u00ebs dhe t\u00eb durimit. Ata q\u00eb mbajn\u00eb n\u00eb duart e tyre fatet e popujve dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7ast kan\u00eb z\u00ebn\u00eb vend n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris, duhet t\u00eb binden se kurr\u00eb paqja\u00a0 dhe qet\u00ebsia nuk mund t\u00eb vendosen n\u00eb Ballkan, n\u00eb rast se nuk do t\u00eb pranohen k\u00ebrkesat e shqiptar\u00ebve. Vuajtja dhe faqtkeq\u00ebsit\u00eb e p\u00ebsuara nga mbar\u00eb bota jan\u00eb mjaft t\u00eb rralla, saq\u00eb sot nuk mund t\u00eb harrohen rrjedhimet e r\u00ebnda q\u00eb mund t\u00eb sjell\u00eb shp\u00ebrthimi i nj\u00eb shk\u00ebndije nga ky vend i vog\u00ebl!
\nTani, n\u00eb \u00e7astin kur disa vendeve t\u00eb vogla, t\u00eb cilave m\u00eb par\u00eb u \u00ebsht\u00eb injoruar vet\u00eb ekzistenca e tyre dhe u \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb jet\u00eb e lir\u00eb dhe e pavarur, \u00ebsht\u00eb e pamundur t\u00eb mos njihen t\u00eb drejtat e popullit shqiptar dhe t\u00eb hiqet ai nga lista e t\u00eb gjall\u00ebve ose t\u00eb kufizohet liria e tij politike. N\u00eb qoft\u00eb se Konferenca e Madhe e Parisit d\u00ebshiron me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb qet\u00ebsin\u00eb e mbar\u00eb planetit ton\u00eb me an\u00eb t\u00eb respektit t\u00eb liris\u00eb s\u00eb kombeve dhe t\u00eb zbatimit t\u00eb parimeve t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs, ajo duhet t\u00eb marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb t\u00eb drejtat legjitime dhe pa parakushte t\u00eb popullit shqiptar.
\nA gjendet drejt\u00ebsia n\u00eb k\u00ebt\u00eb tok\u00eb apo jo? A i kan\u00eb shpallur solemnisht parimet liberale dhe respektin e t\u00eb drejtave t\u00eb kombeve t\u00eb vogla Fuqit\u00eb e M\u00ebdha p\u00ebrparimtare?
\nAeropagu i mbledhur n\u00eb Paris, a ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb sjell\u00eb paqen dhe qet\u00ebsin\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi n\u00eb bot\u00eb dhe n\u00eb ve\u00e7anti n\u00eb Ballkan? P\u00ebr k\u00ebt\u00eb do t\u00eb na p\u00ebrgjigjet m\u00eb s\u00eb miri q\u00eb do t’i jepet \u00e7\u00ebshtjes shqiptare”. (18)
\nMegjithat\u00eb, z\u00ebri shqiptar nuk dep\u00ebrtonte n\u00eb vesh\u00ebt e shurdh\u00ebr antishqiptar t\u00eb Evrop\u00ebs, p\u00ebr interesa t\u00eb Serbis\u00eb – Jugosllavis\u00eb versajase, t\u00eb Greqis\u00eb dhe t\u00eb Italis\u00eb. N\u00eb fund t\u00eb dhjetorit 1919, Fuqit\u00eb e M\u00ebdha evropiane: Franca, Anglia dhe Italia, kishin arritur nj\u00eb kompromis q\u00eb m\u00eb 13 janar 1920, t’i shpallnin k\u00ebto vendime arbitrare:
\n1. Vlora t’i jepej Italis\u00eb dhe nj\u00eb mandat p\u00ebr sundimin e saj n\u00eb Shqip\u00ebri.
\n2. Shqip\u00ebria veriore, me Shkodr\u00ebn si autonomi, t’i jepej Jugosllavis\u00eb.
\n3. Shqip\u00ebria e Jugut, me qarqet e Kor\u00e7\u00ebs dhe Gjirokastr\u00ebs, t’i jepej Greqis\u00eb. (19)
\nRoja kujdestare e t\u00ebr\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Mid’hat Frash\u00ebri, duke par\u00eb se po b\u00ebheshin pazarll\u00ebqe mbi kurrizin e popullit shqiptar, i drejtohet kryetarit t\u00eb ShBA-ve, z. Uillson. N\u00eb aneks t\u00eb mesazhit, i v\u00eb n\u00eb dispozicion literatur\u00ebn shkencore mbi \u00e7\u00ebshtjen shqiptare nga autor\u00ebt e huaj, si dhe nj\u00eb seri hartash etnografike t\u00eb hartograf\u00ebve t\u00eb huaj, lidhur me vendbanimet shqiptare etnike. Ai, midis t\u00eb tjerash, shkroi:<\/p>\n
1. Rikrijimi i nj\u00eb Shqip\u00ebrie t\u00eb q\u00ebndrueshme, duke riparuar padrejt\u00ebsit\u00eb e vendimeve t\u00eb Konferenc\u00ebs s\u00eb Berlinit (1878) dhe asaj t\u00eb Londr\u00ebs (1913), \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm p\u00ebr paqen n\u00eb Ballkan dhe i imponuar nga parimet e liris\u00eb.
\n2. Serbia plot\u00ebsisht duhet t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga pushtimi i vilajetit shqiptar t\u00eb Kosov\u00ebs dhe nga pretendimet p\u00ebr krahinat shqiptare, t\u00eb cilat kan\u00eb qen\u00eb dhe jan\u00eb p\u00ebrher\u00eb tok\u00eb shqiptare (shih kufijt\u00eb etnografik\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, q\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb edhe kufijt\u00eb politik\u00eb t\u00eb saj).
\n3. Greqia n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb nuk duhet t\u00eb ushqej\u00eb q\u00ebllime imperialiste mbi Shqip\u00ebrin\u00eb e Jugut.
\n4. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb pik\u00eb evidente dhe Konferneca e madhe e tanishme e Paqes duhet t\u00eb marr\u00eb parasysh q\u00eb pushtimi i Vlor\u00ebs nga Italia \u00ebsht\u00eb i barabart\u00eb me cop\u00ebtimin e Shqip\u00ebris\u00eb.
\n5. Shqip\u00ebria duhet t\u00eb nihet si shtet sovran e plot\u00ebsisht i pavarur. Asnj\u00eb shtet i huaj nuk duhet toleruar n\u00eb Shqip\u00ebri.
\n6. Shqip\u00ebria n\u00eb kufijt\u00eb e saj etnografik\u00eb, duhet t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb shtet plot\u00ebsisht t\u00eb pavarur.
\n7. Kufijt\u00eb etnografik\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, q\u00eb duhet t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb kufijt\u00eb politik\u00eb, jan\u00eb si m\u00eb posht\u00eb:
\nN\u00eb jug: Kufiri i vjet\u00ebr greko-turki koh\u00ebs s\u00eb para Luft\u00ebs Ballkanike t\u00eb 1913-\u00ebs, d.m.th., gjiri i Art\u00ebs dhe Pindi.
\nN\u00eb lindje: Mali i Gramozit, matan\u00eb Kosturit, vargjet e kodrave n\u00eb lindje t\u00eb Manastirit si dhe kodrat midis Prilepit dhe Veleshit, liqeni i Kaplan (n\u00eb lindje t\u00eb qytetit t\u00eb Shkupit) dhe nj\u00eb linj\u00eb e zgjatur e k\u00ebtij liqeni n\u00eb Zibefteka (pjesa m\u00eb jugore e kufirit t\u00eb vjet\u00ebr serbo-turk p\u00ebrpara 1913-\u00ebs).
\nN\u00eb veri dhe lindje: Kufiri i vjet\u00ebr (p\u00ebrpara 1913) serbo-turk deri n\u00eb fshatin Belotekiza (n\u00eb verilindje t\u00eb qytetit t\u00eb Mitrovic\u00ebs): nga Belotekiza kjo linj\u00eb demarkacioni duhet t\u00eb arrij\u00eb deri n\u00eb kufirin e vjet\u00ebr Turqi – Mali i Zi, duke vazhduar me vargmalet e quajtura t\u00eb Rrojit (Tergovishta) – Guci, Plav\u00eb, gjith\u00eb Mal\u00ebsia si dhe Ulqini dhe Tivari (dy qytete q\u00eb iu dhan\u00eb Malit t\u00eb Zi pas Luft\u00ebs ruso-turke t\u00eb 1878-\u00ebs) duhet t’i mbeten Shqip\u00ebris\u00eb, si dhe Podgorica e Shpuza.
\nN\u00eb per\u00ebndim: Bregu i Atlantikut nga Tivari n\u00eb Veri, deri n\u00eb Prevez\u00eb n\u00eb Jug. (20)<\/p>\n
Mesazhi i Mid’hatit b\u00ebri efekt. K\u00ebshtu, m\u00eb 10 dhe 26 shkurt 1920, presidenti Wilson n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris, mori n\u00eb mbrojtje \u00e7\u00ebshtjen shqiptare brenda Shqip\u00ebris\u00eb londineze dhe i prishi planet grabitqare t\u00eb fqinj\u00ebve p\u00ebr cop\u00ebtimin dhe shp\u00ebrb\u00ebrjen p\u00ebrfundimtare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Etnike.
\nN\u00eb shtator 1920, Mid’hat Frash\u00ebri, i d\u00ebrguar special i qeveris\u00eb shqiptare, q\u00ebndroi n\u00eb ShBA, edhe p\u00ebr faktin se Shqiperia ende nuk kishte marr\u00ebdh\u00ebnie diplomatike me k\u00ebt\u00eb shtet, p\u00ebr ta sensibilizuar \u00e7\u00ebshtjen shqiptare n\u00eb administrat\u00ebn amerikane dhe te shqiptar\u00ebt e Amerik\u00ebs, si dhe p\u00ebr t\u00eb siguruar mjete financiare p\u00ebr shtetin e ri shqiptar. Gjithkund u mir\u00ebprit nga shqiptar\u00ebt, dhe sidomos nga udh\u00ebheq\u00ebsit e Federat\u00ebs Pan-Shqiptare “VATRA”.(21)
\nN\u00eb fund t\u00eb n\u00ebntorit 1920, Mid’hati shkoi n\u00eb Paris, kryetar i delegacionit t\u00eb Qeveris\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes, e cila m\u00eb 17 dhjetor t\u00eb vitit 1920, do t\u00eb pranohet an\u00ebtare e Lidhjes s\u00eb Kombeve.(22)
\nGjat\u00eb viteve 1920\/21, Mid’hat Frash\u00ebri zhvilloi n\u00eb Paris nj\u00eb aktivitet shum\u00eb t\u00eb dendur politik dhe diplomatik me interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr shtetin dhe kombin shqiptar. P\u00ebr k\u00ebto q\u00ebllime kontaktoi me personalitete t\u00eb njohura diplomatike dhe shkencore: E. Durham, R. Cecil, Th. Ipen, A. Herbert, prof. N. Jokli, prof. Pedersen, prof. M. Tomasie, prof. M. Rakes, L . Rey, G. Honotem, H. Batovski, A. Lumbrozo, Lordi Hordrige, E. Frankfurter e shum\u00eb e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. N\u00eb shkurt 1921, Mid’hat Frash\u00ebri vizitoi Londr\u00ebn, ku takon shum\u00eb miq t\u00eb vjet\u00ebr. Nga atje i sugjeron kryeministrit t\u00eb qeveris\u00eb shqiptare, z. Iljaz Vrionit, q\u00eb t’i drejtohet Lidhjes s\u00eb Kombeve me nj\u00eb not\u00eb t\u00eb argumentuar p\u00ebr konfliktet serbe ndaj Shqip\u00ebris\u00eb, me k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr largimin e ushtris\u00eb serbe nga territoret brenda kufijve londinezo-versajas t\u00eb Shqiptaris\u00eb. Kurse m\u00eb 3 mars 1921, Mid’hat Frash\u00ebri i drejtohet me nj\u00eb informat\u00eb t\u00eb thuk\u00ebt Sekretarit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb Lidhjes s\u00eb Kombeve, lidhur me pozit\u00ebn e popullsis\u00eb shqiptare n\u00eb Greqi dhe n\u00eb Jugosllavi. N\u00eb prill 1921, Mid’hatin e gjejm\u00eb n\u00eb Konferenc\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Telkomunikacion dhe Posta n\u00eb Barcelon\u00eb, prej nga u drejtohet me nj\u00eb shkres\u00eb veprimtar\u00ebve t\u00eb dalluar: Eshref Frash\u00ebrit, dr. Turtullit, Rexhep Mitrovic\u00ebs, Mehmet Konic\u00ebs, A.S. Drenov\u00ebs, Bedri Pejanit, Fuad Dibr\u00ebs etj., t\u00eb punonin s\u00eb fundi p\u00ebr shp\u00ebtimin e Shqip\u00ebris\u00eb londineze nga pazarll\u00ebqet e Fuqive t\u00eb M\u00ebdha. Nd\u00ebrkaq vet\u00eb do t\u00eb botoj\u00eb mesazhin n\u00eb t\u00eb cilin, p\u00ebrve\u00e7 t\u00eb tjerash, shkruante: “Se do t\u00eb ishte turpi i koh\u00ebs q\u00eb t\u00eb cop\u00ebtohet ende ajo cop\u00eb Shqip\u00ebrie e vitit 1913, duhet t\u00eb ndodhte e kund\u00ebrta, territoret e tjera shqiptare, t\u00eb cilat mbet\u00ebn jasht\u00eb kufirit t\u00eb shtetit shqiptar londinez, si Kosova dhe Cam\u00ebria, duhet t’i bashkohen shtetit shqiptar”. (23)
\nDiplomati i p\u00ebrkor\u00eb, Mid’hati, n\u00eb Lidhjen e Kombeve n\u00eb Gjenev\u00eb, e p\u00ebrfaq\u00ebsoi shtetin shqiptar me dinjitet t\u00eb lart\u00eb. Pas p\u00ebrpjekjeve maratonike diplomatike e publicistike p\u00ebr t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb Etnike, m\u00eb 12 tetor 1922, u kthye n\u00eb Shqip\u00ebri, thell\u00ebsisht i papajtuesh\u00ebm me padrejt\u00ebsit\u00eb e Fuqive t\u00eb M\u00ebdha ndaj kombit shqiptar. (24)
\nMir\u00ebpo, sado i d\u00ebshp\u00ebruar, nuk mund t\u00eb abstenonte nga p\u00ebrpjekja p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen shqiptare. M\u00eb 9 janar 1923, me vendimin e K\u00ebshillit t\u00eb Ministrave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Mid’hati shkoi n\u00eb Greqi, n\u00eb nj\u00eb mision special p\u00ebr vendosjen e marr\u00ebdh\u00ebnieve diplomatike nd\u00ebrmjet dy vendeve. Gjat\u00eb q\u00ebndrimit atje, u b\u00eb d\u00ebshmitar okular i padrejt\u00ebsive dhe i ngarjeve tragjike q\u00eb po i p\u00ebrjetonte populli shqiptar n\u00eb okupimin grek. Shqiptar\u00ebt e Cam\u00ebris\u00eb nuk g\u00ebzonin asnj\u00eb t\u00eb drejt\u00eb elemntare, ndiqeshin, persekutoheshin dhe nd\u00ebrroheshin me grek\u00eb t\u00eb Azis\u00eb.
\nN\u00eb shtator 1923, mori pjes\u00eb n\u00eb mbledhjen e K\u00ebshillit t\u00eb Kombeve, q\u00eb u mbajt n\u00eb Gjenev\u00eb, me \u00e7’rast foli p\u00ebr pozit\u00ebn e shqiptar\u00ebve n\u00ebn Greqi, p\u00ebr dallimin nd\u00ebrmjet shqiptar\u00ebve mysliman\u00eb dhe turqve, t\u00eb cil\u00ebt i shk\u00ebmbente Greqia me grek\u00ebt e Turqis\u00eb dhe p\u00ebr pozit\u00ebn e shqiptar\u00ebve n\u00ebn Jugosllavi. N\u00eb vitin 1924 vizitoi Turqin\u00eb dhe Komisionin t\u00eb MIKSIT atje, u angazhua q\u00eb shqiptar\u00ebt t\u00eb liheshin jasht\u00eb k\u00ebmbimit t\u00eb popullat\u00ebs greke me shqiptar\u00ebt t\u00eb konsideruar p\u00ebr turq. N\u00eb vijim, para Lidhjes s\u00eb Kombeve dhe koreve t\u00eb ndryshme diplomatike shtroi disa ankesa dhe rezoluta, por pa dobi. Evropa vepronte n\u00eb vijim\u00ebsi kund\u00ebr t\u00ebr\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Etnike dhe kombit shqiptar. M\u00eb n\u00eb fund, Mid’hat Frash\u00ebri u bind se edhe politika e jashtme e Shqip\u00ebris\u00eb nuk p\u00ebrputhej me angazhimin dhe idealin\u00a0 komb\u00ebtar t\u00eb tij, m\u00eb 16 dhjetor t\u00eb vitit 1925, paraqiti dor\u00ebheqjen si ambasador fuqiplot\u00eb i Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Greqi. (25)
\nPas kthimit t\u00eb Ahmet Zogut n\u00eb krye t\u00eb pushtetit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Mid’hat Frash\u00ebrit ia ofruan “kolltukun” n\u00eb qeveri, por nuk pranoi dhe u t\u00ebrhoq nga politika. Meq\u00eb vuante nga nj\u00eb s\u00ebmundje kronike e syve, m\u00eb 27 prill t\u00eb vitit 1926, shtroi k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr pension t\u00eb merituar, por nuk iu dha kurr\u00eb. (26)
\nPrej vitit 1926-1939, iu kushtua mbledhjes s\u00eb literatur\u00ebs p\u00ebr historin\u00eb dhe kultur\u00ebn e kombit shqiptar. N\u00eb Tiran\u00eb ngriti nj\u00eb bibliotek\u00eb me mbi 40 mij\u00eb libra, qend\u00ebr kjo e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr studimet albanistike, e njohur me emrin: “Libraria e Lumo Sk\u00ebndos”. Mid’hati t\u00ebr\u00eb bibliotek\u00ebn ia fali shtetit, me q\u00ebllim t\u00eb themelimit t\u00eb Katedr\u00ebs s\u00eb Albanologjis\u00eb, mjerisht nga neglizhenca e qeveris\u00eb s\u00eb koh\u00ebs, nj\u00eb ide e till\u00eb kurr\u00eb nuk u realizua. Mid’hati sa vinte dhe konsiderohej meteor i shoq\u00ebris\u00eb shqiptare. Idealet e tij p\u00ebr lirin\u00eb dhe ribashkimin e Shqip\u00ebris\u00eb Etnike, p\u00ebrpiqej t’i b\u00ebnte pjes\u00eb t\u00eb nd\u00ebrgjegjes politike gjith\u00ebshqiptare. Shembulli i tij i pashoq n\u00eb l\u00ebmin e edukimit, t\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit dhe t\u00eb vet\u00ebdij\u00ebsimit komb\u00ebtar t\u00eb brezave, duke i bartur, goj\u00eb pas goje, n\u00eb \u00e7do mjedis e vend, fjal\u00ebt e tij dhiat\u00eb: “Ta duam Shqip\u00ebrin\u00eb, ta duam nj\u00ebri-tjetrin, ta duam pun\u00ebn, t\u00eb krijojm\u00eb vlera n\u00eb t\u00eb gjitha fushat, n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jo vet\u00ebm q\u00eb do t\u00eb respektojm\u00eb veten dhe Shqip\u00ebrin\u00eb, por t\u00ebr\u00eb kombin shqiptar”. (27)<\/p>\n
<\/p>\n
Pushtimi fashist italian i Shqip\u00ebris\u00eb, m\u00eb 7 prill t\u00eb vitit 1939, atdhetar\u00ebt shqiptar\u00eb n\u00eb krye me Mid’hat Frash\u00ebrin i tronditi thell\u00eb p\u00ebr fatin e popullit shqiptar. Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe n\u00eb krye t\u00eb rezistenc\u00ebs kund\u00ebr pushtimit italian u vu rini shqiptare e frym\u00ebzuar me ndjenja komb\u00ebtare p\u00ebr \u00e7lirim dhe bashkim t\u00eb trojeve etnike. Nga k\u00ebto elemente t\u00eb rezistenc\u00ebs\u00a0 shqiptare, m\u00eb 13 prill 1939, themelohet Balli Komb\u00ebtar, si k\u00ebrkes\u00eb e koh\u00ebs, n\u00eb krye me Mid’hat Frash\u00ebrin, i cili me dor\u00ebn e vet i shkroi Tet\u00eb Pikat e Nacionalizm\u00ebs shqiptare, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb t\u00eb cilaveu vun themelet e platfrom\u00ebs politike t\u00eb Ballit Komb\u00ebtar, rreth t\u00eb cil\u00ebs u mblodh yndyra e inteligjencies shqiptare, duke i dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb hov t\u00eb ri frym\u00ebs s\u00eb Lidhjes s\u00eb Prizrenit. (28)<\/p>\n
N\u00eb baz\u00eb t\u00eb Tet\u00eb Pikave t\u00eb Nacionalizm\u00ebs Shqiptare, pa u ndryshuar thelbi i tyre, duke i modifikuar dhe duke iu shtuar edhe dy pika t\u00eb tjera n\u00eb vitin 1942, u p\u00ebrpilua Dekalogu i Ballit Komb\u00ebtar, i cili ishte dhe mbetet udh\u00ebrr\u00ebfyes i \u00e7do shqiptari t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr zgjidhjen drejt t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes komb\u00ebtare. Ideolog\u00ebt e Ballit Komb\u00ebtar, n\u00eb krye me Mid’hat Frash\u00ebrin, t\u00eb frym\u00ebzuar me fanatiz\u00ebm me ndjenjat e atdhedashuris\u00eb, u p\u00ebrpoq\u00ebn me t\u00ebr\u00eb qenien e tyre shpirt\u00ebrore dhe intelektuale t’i kultivojn\u00eb dhe t’i mbjellin n\u00eb kombin shqiptar. “Dashuria ndaj Atdheut nuk \u00ebsht\u00eb politik\u00eb”, do t\u00eb konstatoj\u00eb n\u00eb nj\u00eb rast Vasil Andoni emblematik i Ballit Komb\u00ebtar, por \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ideal i lart\u00eb fisnik dhe virtyt i ndjenjave komb\u00ebtare, t\u00eb cilat arriti t’i kultivoj\u00eb dhe zhvilloj\u00eb Mid’hat Frash\u00ebri, p\u00ebrmes veprimtaris\u00eb s\u00eb Ballit Komb\u00ebtar. (30)
\nN\u00eb vitin 1941, grupet komuniste iu bashkuan Partis\u00eb Komuniste t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, si filiale antifashiste kominterniste. Fillimisht raportet nd\u00ebrmjet PKSh-s\u00eb dhe Ballit Komb\u00ebtar ishin t\u00eb p\u00ebrmbajtura dhe pati edhe shenja t\u00eb bashk\u00ebpunimit p\u00ebr nj\u00eb q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt – \u00e7lirimin e vendit. Nga mesi i korrikut 1943, nisen p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb lidhur nj\u00eb marr\u00ebveshje Balli Komb\u00ebtar – PKSh, p\u00ebr \u00e7lirimin dhe ribashkimin e Shqip\u00ebris\u00eb Etnike. K\u00ebt\u00ea nism\u00eb e nd\u00ebrmori Ihsan Bej Toptani, person autoritativ me ndikim n\u00eb t\u00eb dy pal\u00ebt. (31)
\nM\u00eb 26 korrik 1943, u takuan delegacionet e dy grupimeve politiko-ushtarake n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e Ihsanit, n\u00eb Tapiz\u00eb t\u00eb Tiran\u00ebs. Delegacionin e Ballit Komb\u00ebtar e p\u00ebrb\u00ebnin: Mid’hat Frash\u00ebri, Hasan Dosti dhe Faik Cuku, kurse delegacionin e K\u00ebshillit Nacional\u00e7lirimtar: Abas Kupi, Myslim Peza, Ymer Dishnica, Kamber Qafmolla dhe Mustafa Gjinishi. (33) Mbledhjen e udh\u00ebhoqi Mid’hat Frash\u00ebri, sekretar u zgjodh Mustafa Gjinishi. Pas diskutimeve dhe polemikave t\u00eb shumta u hartuan dhe u miratuan pikat fillestare t\u00eb marr\u00ebveshjes. P\u00ebr shkaqe t\u00eb siguris\u00eb, u vendos q\u00eb bisedimet t\u00eb vazhdonin n\u00eb Mukje, m\u00eb 1 gusht 1943, me nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb. N\u00eb mbledhjen e Mukjes mor\u00ebn pjes\u00eb 24 p\u00ebrfaq\u00ebsues, 12 nga Balli Komb\u00ebtar dhe 12 nga PKSh-ja. Pas shum\u00eb polemikave, m\u00eb 2 gusht 1943, u arrit marr\u00ebveshja historike:
\n1. Formohet Komiteti i Shp\u00ebtimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb prej 12 an\u00ebtar\u00ebsh (6 p\u00ebrfaq\u00ebsues nga Balli Komb\u00ebtar dhe 6 p\u00ebrfaq\u00ebsues nga komunist\u00ebt).
\n2. T\u00eb dy partit\u00eb pranuan se do t’i luftonin si italian\u00ebt ashtu edhe gjerman\u00ebt, deri n\u00eb \u00e7lirimin e vendit.
\n3. Vendoset q\u00eb, pas \u00e7lirimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, forma e regjimit t\u00eb vendosej nga vet\u00eb populli shqiptar. (34)
\nKjo marr\u00ebveshje i shqet\u00ebsoi p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e PKJ-s\u00eb, si : Miladin Popoviqin, Dushan Mugosh\u00ebn dhe Svetozar Vukmanoviq Tempon, personalitete me ndikim n\u00eb kreun e PKSh-s\u00eb. Me intervenimin e tyre, PKSh-ja e prishi marr\u00ebveshjen e Mukjes. Prej k\u00ebsaj periudhe m\u00eb tep\u00ebr mund t\u00eb flitet p\u00ebr luft\u00eb ideologjike, p\u00ebr luft\u00eb qytetare dhe v\u00ebllavras\u00ebse, sesa p\u00ebr luft\u00eb \u00e7lirimtare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Etnike, pasi q\u00eb p\u00ebr antifashist\u00ebt kominternist\u00eb Balli Komb\u00ebtar do t\u00eb konsiderohet armik m\u00eb i rreziksh\u00ebm se sa nazifashizmi italiano-gjerman. Kjo m\u00eb s\u00eb miri kuptohet nga direktivat sekrete t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs, m\u00eb 10 shtator dhe 1 tetor t\u00eb vitit 1943, p\u00ebr t\u00eb gjitha komitetet qarkore t\u00eb PKSh-s\u00eb:
\n“Ne mendojm\u00eb se me Ballin Komb\u00ebtar nuk do t\u00eb jet\u00eb e mundur t\u00eb arrihet nji marr\u00ebveshje. Mendojm\u00eb gjithashtu se Balli ka marr\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb q\u00eb do t\u00eb na shpjer\u00eb n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje me ne, prandaj na duhet t\u00eb punojm\u00eb n\u00eb drejtimin q\u00eb vijon: ta demaskojm\u00eb dhe ta diskreditojm\u00eb Ballin n\u00eb popull, ta paraqesim Ballin n\u00eb popull si p\u00ebr\u00e7ar\u00ebs dhe shkaktar t\u00eb v\u00ebllavrasjes. T\u00eb b\u00ebjm\u00eb q\u00eb populli t\u00eb shoh\u00eb se politika e Ballit do t\u00eb na shtjer\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjekje me arm\u00eb… q\u00eb populli i t\u00ebr\u00eb t\u00eb revoltohet dhe k\u00ebshtu gjith\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsia historike e mos bashkimit t\u00eb popullit shqiptar dhe t\u00eb p\u00ebrpjekjes me arm\u00eb, t\u00eb bjer\u00eb p\u00earmbi Ballin Komb\u00ebtar”. P\u00ebrkat\u00ebsisht: “Ne duhet t\u00eb nd\u00ebrhym\u00eb e t\u00ea godasim pa m\u00ebshir\u00eb Ballin Komb\u00ebtar. Asnj\u00eb hezitim… ndryshe ne jemi t\u00eb humbur n\u00eb qoft\u00eb se veprojm\u00eb me zem\u00ebr prej murgeshe. Balli nuk ta liron pushtetin dhe askush tjet\u00ebr n\u00eb qoft\u00eb se nuk e rr\u00ebmben me forc\u00eb… Mbaroi \u00e7\u00ebshtja e bashkimit me Ballin, s’jemi m\u00eb n\u00eb at\u00eb period\u00eb, tash Balli duhet t\u00eb demaskohet si nj\u00eb organizat\u00eb reaksionare… Demaskimi t\u00eb b\u00ebhet i vazhduesh\u00ebm\u00a0 dhe ne vemi drejt likudimit t\u00eb Ballit dhe jo t\u00eb bashkimit me t\u00eb. N\u00eb rast se ai gjen ndonj\u00eb rast t\u00eb vendoset n\u00eb ndonj\u00eb fshat a qytet, duhet t\u00eb veproni p\u00ebrnj\u00ebher\u00ebsh dhe politikisht dhe ushtarakisht kund\u00ebr tij”. (35)<\/p>\n
MID’HAT FRASH\u00cbRI – BETIMI I M\u00cbRGAT\u00cbS N\u00cb THEMELE T\u00cb RIBASHKIMIT T\u00cb SHQIP\u00cbRIS\u00cb ETNIKE<\/strong><\/p>\n Me fitoren e L\u00ebvizjes Antifashiste Kominterniste n\u00eb trojet shqiptare, u thellua gjahu kriminal komunist kund\u00ebr pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb organizatave dhe t\u00eb l\u00ebvizjeve q\u00eb kishin n\u00eb program \u00e7lirimin dhe ribashkimin e Shqip\u00ebris\u00eb Etnike. Protagonist\u00ebt dhe simpatizant\u00ebt e tyre u vran\u00eb, u burgos\u00ebn dhe u ndoq\u00ebn, pa m\u00ebshirsh\u00ebm, nga regjimi ushtarak dhe policor shqiptar e jugosllav. Ti neve na ndihmo, N\u00eb kampin strehimor Reggio Emilia, Mid’hat Frash\u00ebri shkroi edhe disa k\u00ebng\u00eb t\u00eb tjera, p\u00ebr Flamurin Komb\u00ebtar, p\u00ebr d\u00ebshmor\u00ebt dhe trim\u00ebrin\u00eb e Ballit Komb\u00ebtar, p\u00ebr Kosov\u00ebn etj. S\u00eb bashku me t\u00eb ishin mbi 750 simpatizant\u00eb dhe an\u00ebtar\u00eb t\u00eb Ballit Komb\u00ebtar nga vende t\u00eb ndryshme t\u00eb trojeve etnike shqiptare.(38) Marr\u00eb nga studimi “Lidhja Kosovare 1949-1999” nga Dr. Riza Sadiku Dr. Riza Sadiku Gjeniu i kombit Mid’hat Frash\u00ebri, ishte i biri i Abdyl be Frash\u00ebrit. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2,32],"tags":[30],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ballikombetar.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ballikombetar.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ballikombetar.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ballikombetar.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ballikombetar.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.ballikombetar.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":77,"href":"http:\/\/www.ballikombetar.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions\/77"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ballikombetar.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ballikombetar.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ballikombetar.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ballikombetar.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nN\u00eb mesin e atyre q\u00eb preferuan ekzilin politik, n\u00eb n\u00ebntor 1944, p\u00ebr t\u00eb vazhduar p\u00ebrpjekjet p\u00ebr lirin\u00eb dhe ribashkimin e Shqip\u00ebris\u00eb Etnike, ishte edhe Apostulli i saj, Mid’hat Frash\u00ebri, themeluesi dhe drejtuesi i Organizat\u00ebs “Balli Komb\u00ebtar”, i cili fillimisht u strehua n\u00eb kampin anglo-amerikan Santa Fara t\u00eb Italis\u00eb.
\nPas largimit nga Shqip\u00ebria, Mid’hat Frash\u00ebri me nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve dhe simpatizant\u00ebve t\u00eb Ballit Komb\u00ebtar, nga kamp-strehimorja e Santa Far\u00ebs do t\u00eb d\u00ebrgohen n\u00eb kampin Reggio Emilia t\u00eb Italis\u00eb. Nga malli p\u00ebr Atdheun, t\u00eb brengosur p\u00ebr fatin e kombit shqiptar, \u00e7do m\u00ebngjes do t\u00eb luten me fytyr\u00eb kthyer kah Shqip\u00ebria, duke k\u00ebnduar k\u00ebng\u00eb patriotike kushtrimi p\u00ebr bashkimin e forcave liridash\u00ebse p\u00ebr lirin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb Etnike. Nj\u00ebr\u00ebn prej k\u00ebtyre k\u00ebng\u00ebve e shkroi Mid’hati, ku p\u00ebrmes vargjeve plot me ndjenj\u00eb, i drejtohet t\u00eb Madhit Zot:<\/p>\n
\nBashkimin na forco,
\nDashurin\u00eb na shto,
\nP\u00ebr Shqip\u00ebri. (37)<\/strong><\/em><\/p>\n
\nMid’hat Frash\u00ebri, duke qen\u00eb adhurues i flakt\u00eb i arsimit dhe i forcimit t\u00eb nd\u00ebrgjegjes komb\u00ebtare, me ndihm\u00ebn e disa arsimtar\u00ebve, edhe n\u00eb kamp-strehimore, m\u00eb 1945, organizoi shkoll\u00ebn n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, e cila u em\u00ebrua me emrin e heroit t\u00eb Ballit Komb\u00ebtar, Besnik Cano.(39)
\nNdon\u00ebse i ndjekur dhe p\u00ebrbuzur nga pushteti n\u00eb Atdhe, Mid’hat Frash\u00ebri n\u00eb ekzil nuk do ta nd\u00ebrpres\u00eb aktivitetin politik p\u00ebr zgjidhjen e drejt\u00eb t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes shqiptare. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, kontribut t\u00eb \u00e7muesh\u00ebm do t\u00eb jap\u00eb p\u00ebrmes shkrimeve, apeleve dhe memorandumeve drejtuar opinionit nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe atij diplomatik, p\u00ebr njohjen me situat\u00ebn politike n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb trojet e tjera t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Etnike, ku sundonte regjimi kominternist. M\u00eb 28 korrik 1946, Mid’hat Frash\u00ebri, si ish-ambasador i Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Athin\u00eb, Lec Kurti, ish-ambasador n\u00eb Lond\u00ebr dhe Vasil Andoni, sekretar i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i Ballit Komb\u00ebtar, i d\u00ebrgojn\u00eb nj\u00eb memorandum Konferenc\u00ebs s\u00eb Paqes n\u00eb Paris, n\u00eb t\u00eb cilin i mbrojn\u00eb t\u00eb drejtat e Shqip\u00ebris\u00eb Etnike, duke dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb sqarim retrospektiv p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen shqiptare t\u00eb pazgjidhur. (40)
\nDuke e pasur t\u00eb qart\u00eb faktin se suksesi i nj\u00eb aktiviteti varet nga shkalla e organizimit, Mid’hat Frash\u00ebri, pa humbur koh\u00eb, i hyri riorganizimit t\u00eb Ballit Komb\u00ebtar n\u00eb gjirin e m\u00ebrgat\u00ebs politike shqiptare antikomuniste. V\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb ishin evidente. K\u00ebso kohe n\u00eb radh\u00ebt e ballist\u00ebve gjall\u00ebronin disa tendenca apo fraksione, t\u00eb cilat ishin kund\u00ebr politik\u00ebs parimore t\u00eb Mid’hat Frash\u00ebrit – p\u00ebr shkaqe oportuniste t\u00eb mos bashk\u00ebpunohej me personalitetet shqiptare t\u00eb cil\u00ebt, gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, kishin bashk\u00ebpunuar me pushtuesin nazi-fashist n\u00eb Shqip\u00ebri. K\u00ebto opsione do t’i kund\u00ebrshtojn\u00eb Ali K\u00eblcyra dhe Ko\u00e7o Muka, t\u00eb cil\u00ebve m\u00eb von\u00eb do t’u bashkohen Hasan Dosti, Nuredin Vlora etj. (41)
\nV\u00ebrtet, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 Ballit Komb\u00ebtar, n\u00eb emigracion vepronin edhe disa grupime politike t\u00eb tjera si: Blloku Indipendent me qend\u00ebr n\u00eb Rom\u00eb, n\u00eb krye me Ismail V\u00ebrlacin, i cili kishte p\u00ebrkrahjen e qeveris\u00eb italiane dhe nj\u00eb num\u00ebr i an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tij merrnin edhe rrog\u00eb; Zogist\u00ebt dhe Legalist\u00ebt t\u00eb p\u00ebrqendruar n\u00eb Kajro n\u00eb krye me Ahmed Zogun, t\u00eb cil\u00ebt kishin krijuar organizat\u00ebn “Fronti i \u00e7lirimit Nacional” etj. Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb organizat\u00eb zogiste do t\u00eb paraqiten plasaritje, sepse alternativa e Abas Kupit mb\u00ebshtetej nga fraksioni i demo-laburist\u00ebve t\u00eb Seit Kryeziut, Ibrahim Frak\u00ebs etj., t\u00eb cil\u00ebt ishin m\u00eb af\u00ebr me Ballin Komb\u00ebtar t\u00eb Mid’hat Frash\u00ebrit. M\u00eb pran\u00eb q\u00ebndrimeve politike t\u00eb Zogut q\u00ebndronte nj\u00eb pjes\u00eb e grupit “Kosovar”, me qend\u00ebr n\u00eb Siri, n\u00eb krye me Xhafer Dev\u00ebn, kurse pjesa d\u00ebrrmuese e grupit Kosovar ishte pro q\u00ebndrimeve t\u00eb Mid’hat Frash\u00ebrit. Nd\u00ebrkaq n\u00eb Franc\u00eb, nga emigracioni politik shqiptar, ishte themeluar Komiteti i Bashkimit Komb\u00ebtar n\u00eb krye me Nu\u00e7i Koton. K\u00ebta, edhe pse nuk ishin angazhuar n\u00eb parti politike, ishin m\u00eb af\u00ebr q\u00ebndrimeve t\u00eb Mid’hat Frash\u00ebrit dhe t\u00eb Abaz Kupit. (42)
\nMid’hat Frash\u00ebri n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb, duke u gjetur n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb antagonizmave midis grupeve politike shqiptare n\u00eb emigracion, n\u00eb nj\u00eb an\u00eb, dhe duke i njohur q\u00ebllimet e politik\u00ebs t\u00eb s\u00eb djatht\u00ebs greke p\u00ebr aneksimin e Jugut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb londineze, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, nd\u00ebrmori nj\u00eb ofensiv\u00eb politike dhe diplomatike, duke vizituar grupet e s\u00eb djatht\u00ebs politike shqiptare n\u00eb Itali, n\u00eb Franc\u00eb, n\u00eb Greqi dhe n\u00eb shtete t\u00eb tjera. N\u00eb disa vende d\u00ebrgon emisar\u00ebt e vet, kurse disa grupe i informon me an\u00eb t\u00eb shkresave. N\u00eb prill t\u00ea viti 1949, Mid’hat Frash\u00ebri viziton Turqin\u00eb, e cila kishte nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr grupet e s\u00eb djatht\u00ebs shqiptare nga Kosova, n\u00eb krye me Rexhep Mitrovic\u00ebn. P\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb emigracionit kosovar\u00eb ua qart\u00ebsoi q\u00ebllimet politike t\u00eb qeveris\u00eb dhe t\u00eb djatht\u00ebs greke ndaj Shqip\u00ebris\u00eb londineze dhe Rexhep Mitrovic\u00ebs ia shpalli iden\u00eb p\u00ebr nevoj\u00ebn e organizimit t\u00eb nj\u00eb mekanizmi p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb organizatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb bot\u00ebs demokratike. Udh\u00ebheq\u00ebsin p\u00ebrfaq\u00ebsuese t\u00eb k\u00eatij mekanizmi ta p\u00ebrb\u00ebnin personalitetet e lindura jasht\u00eb territorit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb londineze, t\u00eb cil\u00ebt nuk ishin bashk\u00ebpunues t\u00eb kompromentuar t\u00eb okupatorit nazi-fashist gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. (44) Pas shum\u00eb pune t\u00eb mundimshme, Mid’hat Frash\u00ebri, duke udh\u00ebhequr nj\u00eb politik\u00eb largpam\u00ebse dhe argumentuese, arriti t\u00eb kuror\u00ebzoj\u00eb q\u00ebllimin fillestar. M\u00eb 26 gusht 1949, n\u00eb Paris e shpalli manifestin e themelimit t\u00eb Komitetit Shqip\u00ebria e Lir\u00eb, me udh\u00ebheq\u00ebs: Mid’hat Frash\u00ebrin (kryetar), Abas Kupi, Zef Pali, Said Kryeziu dhe Nu\u00e7i Kota (an\u00ebtar\u00eb), t\u00eb cil\u00ebt gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore u p\u00ebrkisnin organizatave t\u00eb ndryshme politike. Pik\u00ebrisht q\u00ebllimi politik i Mid’hatit ishte q\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Komitetit Shqip\u00ebria e Lir\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshiheshin p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e t\u00eb gjitha organizatave dhe grupeve politike q\u00eb vepronin n\u00eb emigracion. N\u00eb organin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb, K\u00ebshillin Komb\u00ebtar t\u00eb Komitetit Shqip\u00ebria e Lir\u00eb u inkuadruan k\u00ebto personalitete: Eqrem Telhai (Lidhja Katundare), Hysni Mulleti (Lidhja Agrare), Muharrem Bajraktari (Grupi Luft\u00ebtar i Pavarur),\u00a0 Ihsan Toptani (i pavarur), Gaqo Gogo (Zogist), Myftar Spahiu dhe Gani Tafilaj (Legaliteti), Halil Ma\u00e7i, Vasil Andoni dhe Abaz Ermenji (Balli Komb\u00ebtar). (45)
\nM\u00eb 6 shtator t\u00eb vitit 1949, Mid’hat Frash\u00ebri arrin n\u00eb Lond\u00ebr, ku, p\u00ebrmes Radio BBC-s\u00eb p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb “Bot\u00ebn e lir\u00eb”, shpalli lajmin mbi themelimin e Komitetit “Shqipnija e Lir\u00eb”. Me k\u00ebt\u00eb rast, Mid’hati organizoi nj\u00eb konferenc\u00eb shtypi, ku foli p\u00ebr pozit\u00ebn e pabarabart\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs me popujt e tjer\u00eb n\u00eb Jugosllavi dhe me plot argumente denoncoi m\u00ebnyrat e shk\u00ebputjes s\u00eb Kosov\u00ebs nga shteti am\u00eb. Gjat\u00eb konferenc\u00ebs s\u00eb shtypit, miqt\u00eb e Jugosllavis\u00eb e nd\u00ebrpresin Mid’hat Frash\u00ebrin, duke ia b\u00ebr\u00eb me dije se ai, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb Komitetit “Shqipnija e Lir\u00eb”, mund t\u00eb fliste vet\u00ebm p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe jo p\u00ebr territoret shqiptare t\u00eb cilat nuk ishin n\u00ebn administrimin e Tiran\u00ebs. Veprimtari i shquar i \u00e7\u00ebshtjes shqiptare, Mid’hat Frash\u00ebri, i prekur dhe i revoltuar p\u00ebr shkak se ia pamund\u00ebsuan t\u00eb fliste p\u00ebr Kosov\u00ebn dhe p\u00ebr trojet e tjera etnike shqiptare, t\u00eb okupuara nga shtetet fqinje, n\u00eb shenj\u00eb revolte e n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb demonstrative, e prishi konferenc\u00ebn e shtypit. (46)
\nIncidenti n\u00eb konferenc\u00ebn e shtypit t\u00eb shtatorit 1949, n\u00eb radion e BBC, u b\u00eb nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr Mid’hat Frash\u00ebrin t\u00eb mendonte edhe p\u00ebr kurthe t\u00eb tjera antishqiptare t\u00eb faktorit evropian.
\nPrometeu shqiptar e vazhdoi aktivitetin politik organizativ nga nj\u00eb skaj n\u00eb skajin tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs, nga Londra n\u00eb Nju-Jork, me q\u00ebllim q\u00eb t’i inkurajonte shqiptar\u00ebt n\u00eb m\u00ebrgim dhe t’i informonte koret diplomatike se do t\u00eb vij\u00eb dita kur populli shqiptar do t\u00eb \u00e7lirohet nga regjimi i eg\u00ebr komunist dhe nga rob\u00ebria sllave e greke. N\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb pareshtura me mision t\u00eb Mesiut p\u00ebr kombin shqiptar, Madhori i Kombit papritmas nd\u00ebrroi jet\u00eb, m\u00eb 3 tetor t\u00eb vitit 1949, n\u00eb mosh\u00ebn 69-vje\u00e7are. Vdiq nga pika n\u00eb zem\u00ebr, n\u00eb hotelin “Winthrop” t\u00eb Nju-Jorkut, n\u00eb prani t\u00eb bashk\u00ebveprimtarit besnik Talat Karagjozi.
\nVdekja e papritur e Mid’hat Frash\u00ebrit pllakosi n\u00eb zi bot\u00ebn shqiptare patriotike, sepse nj\u00eb jet\u00eb u martirizua p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb Etnike dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb fakt g\u00ebzonte nj\u00eb autoritet jasht\u00ebzakonisht t\u00eb madh dhe t\u00eb paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm, jo vet\u00ebm n\u00eb m\u00ebrgat\u00ebn shqiptare, por edhe te personalitetet e ndryshme nd\u00ebrkomb\u00ebtare, lojal\u00eb ose miq t\u00eb kombit shqiptar.
\nP\u00ebr k\u00ebt\u00eb ar\u00ebsye, n\u00eb shenj\u00eb respekti dhe p\u00ebr kontributin komb\u00ebtar q\u00eb ka dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen shqiptare, p\u00ebr 53 vjet veprimtarie t\u00eb ngjeshur dhe interdisiplinare, m\u00ebrgata shqiptare n\u00eb Nju-Jork organizoi kat\u00ebr dit\u00eb zi-homazh. Derisa q\u00ebndroi n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb “Funeral Home”, roj\u00eb nderi i b\u00ebn\u00eb k\u00ebto personalitete: Shefqet Iseraj, Muho Xhake, Braho Husi, Astrit Sako, Sulejman Mane, Hysni Aliko, Hajredin Peshkopia, Sk\u00ebnder Omari, Iljas Guri dhe Luan Dosti. Nderime me p\u00ebrkulje i b\u00ebn\u00eb edhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e komuniteteve shqiptare nga vende t\u00eb ndryshme t\u00eb bot\u00ebs, personalitete t\u00eb dalluara politike evropiane dhe amerikane, si dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb organizatave nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Xhenazen e Mid’hatit p\u00ebr varrim e p\u00ebrgatiti Imam Vehbi Ismaili, veprimtar i dalluar i \u00e7\u00ebshtjes shqiptare n\u00eb m\u00ebrgim dhe imam shum\u00eb vje\u00e7ar i xhamis\u00eb t\u00eb Detroitit. (47)
\nPas kat\u00ebr dit\u00eb nderimesh dhe mall\u00ebngjimesh, Burri m\u00eb i mash i Kombit, Mid’hat Frash\u00ebri, varroset n\u00eb varrezat e Ferncliff t\u00eb Nju-Jorkut, me nderime t\u00eb m\u00ebdha. Mjerisht varri i Mid’hatit ende gjendet n\u00eb Nju-Jork, jasht\u00eb trojeve etnike shqiptare, t\u00eb cilave ua kushtoi t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn. (48)
\nM\u00ebrgata shqiptare e Nju-Jorkut po at\u00eb dit\u00eb botoi nj\u00eb informat\u00eb p\u00ebr vdekjen e Mid’hat Frash\u00ebrit, e shkruar nga nj\u00eb pend\u00eb e holl\u00eb, nga nj\u00eb njoh\u00ebs i madh i jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb Mid’hatit. Kjo \u00ebsht\u00eb kurora ma e mir\u00eb p\u00ebr meritat dhe kontributin e Mid’hat Frash\u00ebrit p\u00ear kombin. (49)
\nVdekja e papritur e Mid’hat Frash\u00ebrit e goditi thell\u00eb n\u00eb qenie Ballin Komb\u00ebtar n\u00eb diaspor\u00eb dhe n\u00eb mbar\u00eb trojet shqiptare. Me rastin e sh\u00ebnimit t\u00eb Nj\u00ebqindvjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb Mid’hatit, Abas Ermenji, nj\u00ebri nga bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e tij t\u00eb ngusht\u00eb, u shpreh me k\u00ebto fjal\u00eb:
\n“Mid’hat Frash\u00ebri mbylli me nder historin\u00eb e familjes s\u00eb tij, si nj\u00eb nga pishtar\u00ebt e Rilindjes Komb\u00ebtare dhe mbrojt\u00ebs i paepur i Shqip\u00ebris\u00eb Etnike. P\u00ebr historin\u00eb m\u00eb t\u00eb re t\u00eb popullit shqiptar do t\u00eb mbetet nj\u00eb personalitet i pavdeksh\u00ebm dhe frym\u00ebzues i ndjenjave komb\u00ebtare dhe atdhedashuris\u00eb”. (50)
\nVasil Andoni, bashk\u00ebkoh\u00ebs dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor i ngusht\u00eb i tij, me rastin e sh\u00ebnimit t\u00eb 100-vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb Mid’hatit, ve\u00e7 t\u00eb tjerash, jep edhe k\u00ebt\u00eb vler\u00ebsim:
\n“K\u00ebng\u00ebtari i fundit i Frash\u00ebrllinjve, edhe pse fizikisht nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb mesin ton\u00eb, por k\u00ebnga e tij jeton, k\u00ebndohet dhe p\u00ebrk\u00ebdhel ndjenjat e atdhedashuris\u00eb, k\u00ebt\u00eb k\u00ebng\u00eb Balli Komb\u00ebtar do ta k\u00ebndoj\u00eb gjithmon\u00eb deri sa t\u00eb ekzistoj\u00eb populli shqiptar”. (51)<\/p>\n
\nPrishtin\u00eb 2006, ISBN 9951-8645-1-1
\n<\/strong>
\n(7) M. Frash\u00ebri, V\u00ebllimi I, Let\u00ebrk\u00ebmbime, Tiran\u00eb 2000, 5.
\n(8) P\u00ebr jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e Mid’hat Frash\u00ebrit, gjer\u00ebsisht pa precedenc\u00eb: Uran Butka, Gjeniu i Kombit, Tiran\u00eb, 2000
\n(9) DIELLI; vol. 55, no. 40, Boston, 20 n\u00ebntor 1968, 3
\n(10) BESA, Viti i IV-t\u00eb, nr. 62-63, Istanbul, tetor-n\u00ebntor 1958, 3; Prof. Dr. Athanas Gegaj, Epopeja e nj\u00eb populli, FLAMURI, vol. III, nr. 31-36, Rom\u00eb, korrik – sh\u00ebndre 1954, 4.
\n(11) Po aty
\n(12) U. Butka, Gjeniu i Kombit, 35.
\n(13) Gjer\u00ebsisht, Muhamet Pirraku, Roli i Salih Gjuk\u00ebs n\u00eb p\u00ebrgatitjen e aktit politik t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Gjurmime albanologjike, SSHH – 31 – 32 (2001-2002), Prishtin\u00eb 2003, 140-142.
\n(14) FLAMURI, nr. 129-132, Kalendari i disa datave Historike, 28 n\u00ebntor 1962, Rom\u00eb, 3.
\n(15) URAN BUTKA, Gjeniu i Kombit, Tiran\u00eb 2000, 126-154.
\n(16) Po aty.
\n(17) Po aty, 132.
\n(18) Po aty, 137.
\n(19) Lumo Sk\u00ebndo, Probleme t\u00eb Shqipnis\u00eb Indipendente, DITURIA, Tiran\u00eb, 1928
\n(20) Eugen Pittard, parath\u00ebnie e librit t\u00eb L. Skendos, Shqiptar\u00ebt n\u00eb vendin e tyre dhe jasht\u00eb atdheut, Lozan\u00eb, 1919.
\n(21) Federata Pan-Shqiptare \u00ebsht\u00eb themeluar m\u00eb 28 prill 1912 n\u00eb Boston. P\u00ebr shp\u00ebrnguljet e para t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb ShBA-s\u00eb, themelimin e shoq\u00ebrive, gazetave, revistave t\u00eb para n\u00eb m\u00ebrgim dhe t\u00eb Federat\u00ebs Pan-Shqiptare “Vatra”, gjer\u00ebsisht shiko: Valentina Duka, Shqiptar\u00ebt n\u00eb rrjedhat e shekullit XX, Panteon – Af\u00ebrdita, Tiran\u00eb 2001.
\n(22) P\u00ebr pranimin e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Lidhjen e Kombeve merit\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ka edhe delegacioni i m\u00ebrgat\u00ebs shqiptare n\u00eb krye me Fan S. Nolin – kryetar, dr. Adhamidhi, Hil Mosi dhe Pandeli Cale.
\n(23) Sipas U. Butka, Gjeniu i Kombit.
\n(24) FLAMURI, nr. 68-69, Sh\u00ebnime biografike, Rom\u00eb, 3 tetor 1955, 1.
\n(25) Z\u00ebri i Shqip\u00ebris\u00eb nr.3, Tiran\u00eb 1935.
\n(26) Uran Butka, Gjeniu i Kombit, fq. 278-279.
\n(27) Gjer\u00ebsisht, po aty.<\/em><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"